a i nieco pogłebić wiedze chyba nie zaszkodzi 
Przydatność oleju silnikowego do konkretnej maszyny, silnika, wymogów obligowanych częstotliwością wymiany jest określona jego zaszeregowaniem w klasie lepkości wg SAE J 300 i w międzynarodowych kategoriach jakości i specyfikacjach olejów silnikowych, lub określona jest wymaganiami bądź dopuszczeniami czołowych producentów samochodów i silników. Oleje silnikowe dzielimy na pięć grup, charakteryzujących się tymi właściwościami.
Mineralny, półsyntetyk czy syntetyk?
Olej silnikowy składa się z bazy olejowej (80 - 90%) oraz dodatków uszlachetniających (10 - 20%). Dla oleju mineralnego bazą są produkty powstałe z przeróbki ropy naftowej. Dla syntetycznego bazą są produkty syntezy chemicznej.
Oleje półsyntetyczne, które nie są dokładnie półsyntetyczne, zawierają bazy mineralne i ok. 30% bazy syntetycznej.
Kategoria jakości oleju
Jakość (sprawność) oleju silnikowego charakteryzują międzynarodowe klasyfikacje i specyfikacje pozwalające na stosowanie oleju w konkretnym typie silnika i danych okresach wymiany. Najczęściej przy określeniu kategorii jakości oleju spotykamy się z następującymi klasyfikacjami i specyfikacjami:
ACEA - (Association des Constructeurs Européens d'Automobile, Związek Europejskich
Producentów Samochodowych), starsza nazwa CCMC (Comité des Constructeurs d'Automobile du Marché Commun)
API - (American Petroleum Institute, USA)
MIL-L -normy Armii Amerykańskiej (stosowane również w armiach państw członkowskich NATO)
normy producentów samochodowych - np. MB, MAN, VW itp.
Specyfikacje olejów silnikowych wg europejskich producentów samochodowych- ACEA 96, 98· specyfikacje obowiązują od 1996 roku (wydanie pierwsze), 1998 (wydanie drugie)
· oleje silnikowe zalecane do stosowania w silnikach spełniających limity emisyjne oraz pozostałe wymagania stawiane nowoczesnym silnikom spalinowym
Silniki benzynowe:
A1 - podstawowy poziom jakości oleju silnikowego do nowoczesnych silników benzynowych
A2 - standardowe oleje silnikowe do nowoczesnych silników benzynowych
A3 - oleje silnikowe o wysokiej jakości do nowoczesnych silników benzynowych
Silniki wysokoprężne do samochodów osobowych:
B1 - podstawowy poziom jakości oleju silnikowego do nowoczesnych wysokoprężnych silników samochodów osobowych
B2 - standardowe oleje silnikowe do nowoczesnych silników wysokoprężnych samochodów osobowych
B3 - oleje silnikowe o wysokiej jakości do nowoczesnych wysokoprężnych silników samochodów osobowych
B4 - oleje silnikowe zalecane szczególnie do silników wysokoprężnych z bezpośrednim wtryskiem paliwa samochodów osobowych
Silniki wysokoprężne do samochodów ciężarowych:
E1 - podstawowy poziom sprawności oleju silnikowego do nowoczesnych wysokoprężnych silników samochodów ciężarowych
E2 - standardowe oleje silnikowe do nowoczesnych silników wysokoprężnych samochodów ciężarowych
E3 - oleje silnikowe o wysokiej jakości do nowoczesnych wysokoprężnych silników samochodów ciężarowych
E4 - oleje silnikowe przeznaczone szczególnie do silników wysokoprężnych samochodów ciężarowych spełniających wymagania EURO 2 i EURO 3 włącznie z możliwością wydłużenia okresów wymiany oleju
Klasyfikacja sprawności olejów silnikowych wg API
Silniki benzynowe SA - nie uszlachetnione oleje silnikowe bez specjalnych wymagań dotyczących własności smarne, przeznaczone do silników produkowanych w latach 1940 -1950
SB - oleje silnikowe do silników produkowanych w latach 1950 - 1960 o wyższych wymaganiach dotyczących własności termo utleniających, antykorozyjnych i przeciwzużyciowych
SC - oleje silnikowe do silników produkowanych w latach 1964 - 1967 pracujących w średnich i umiarkowanych warunkach eksploatacyjnych, i, zawierające dodatki zapobiegające powstawaniu wysokotemperaturowych osadów, niskotemperaturowych szlamów, korozji, rdzewieniu i zużyciu
SD - oleje silnikowe do silników produkowanych od 1968 roku charakteryzujących się wyższymi wymaganiami odnośnie jakości oleju, zawierają dodatki przeciwdziałające powstawaniu wysokotemperaturowych osadów, korozji, rdzewieniu, zużyciu i powstawaniu niskotemperaturowych szlamów
SE - oleje silnikowe do silników produkowanych od 1972 roku, pracujących w ciężkich i bardzo ciężkich warunkach eksploatacyjnych, zawierają dodatki uszlachetniające chroniące przed powstawaniem wysokotemperaturowych osadów i niskotemperaturowych szlamów, chronią przed rdzewieniem, korozją i przed zużyciem
SF - oleje silnikowe do silników produkowanych od 1980 roku włącznie z silnikami zasilanymi benzyną bezołowiową, zawierające kompletny pakiet dodatków uszlachetniających
SG - oleje silnikowe do silników produkowanych od 1989 roku, pracujących w ciężkich i bardzo ciężkich warunkach eksploatacyjnych, włącznie z silnikami zasilanymi bezołowiową benzyną, zawierają kompletny zestaw dodatków uszlachetniających
SH - oleje silnikowe do silników produkowanych od 1994 roku, pracujących w ekstremalnych warunkach eksploatacyjnych przy wysokich obrotach silnika, także z turbodoładowanych i z wydłużonym okresem wymiany oleju
SJ - oleje silnikowe do silników produkowanych od 1996 roku z wyższymi wymaganiami
(w porównaniu z SH) dotyczącymi stopnia odparowalnośći i stabilnej odporności na termoutlenianie.
Silniki wysokoprężne CA - oleje silnikowe do silników wolno ssących produkowanych w latach 1940 - 1960, zasilanych paliwem o niskiej zawartości siarki, pracujących w łagodnych warunkach eksploatacyjnych, zawierają dodatki zapobiegające powstawaniu wysokotemperaturowych osadów i korozji łożysk
CB - oleje silnikowe do silników wolno ssących produkowanych w latach 1949 - 1964, zasilanych paliwem o wyższej zawartości siarki, pracujących w warunkach lekkich i średnich obciążeń, zawierają dodatki zapobiegające powstawaniu wysokotemperaturowych osadów i korozji łożysk
CC - oleje silnikowe do silników wolno ssących i lekko doładowanych produkowanych w latach 1964 - 1970, eksploatowanych w samochodach ciężarowych i ciągnikach w warunkach umiarkowanych i ciężkich, zawierają dodatki zapobiegające powstawaniu wysokotemperaturowych osadów i niskotemperaturowych szlamów, przeciwdziałające korozji i rdzewieniu
CD - oleje silnikowe do silników produkowanych po 1970 roku, wolno ssących i o wysokim stopniu doładowania, oleje których bardzo ważną cechą jest zdolność do ograniczania zużycia, powstawania korozji i wysokotemperaturowych osadów przy zasilaniu paliwem różnej jakości włącznie z paliwem o dużej zawartości siarki - zawierają kompletny zestaw dodatków uszlachetniających
CE - oleje silnikowe do silników produkowanych po 1993 roku, lekko i średnio doładowanych, pracujących w ciężkich warunkach eksploatacyjnych często o wydłużonych okresach wymiany, zawierają kompletny pakiet dodatków uszlachetniających
CF - (obowiązuje od roku 1994) zastępuje klasyfikacje CD, oleje silnikowe zwłaszcza do samochodów terenowych zasilanych paliwem różnej jakości
CF-4 - oleje silnikowe do smarowania nowych typów wysokoprężnych, czterosuwowych silników zwłaszcza amerykańskiej konstrukcji, produkowanych od 1990 roku
CG-4 - oleje silnikowe do smarowania nowoczesnych wysokoprężnych, czterosuwowych silników zwłaszcza wysokoobrotowych oraz silników amerykańskiej konstrukcji zasilanych paliwem o zawartości siarki do 0,5%, oleje do silników spełniających limity emisyjne
CH-4 - oleje silnikowe do smarowania nowoczesnych wysokoprężnych silników spełniających limity emisyjne z wydłużonymi okresami wymiany oleju
Starsze specyfikacje olejów silnikowych wg europejskich producentów samochodowych CCMC
Silniki benzynowe G1 - specyfikacja obowiązuje od 1980 roku, obejmuje oleje silnikowe do smarowania silników benzynowych pracujących w normalnych warunkach eksploatacyjnych, orientacyjnie odpowiada klasyfikacji API SE
G2 - specyfikacja obowiązuje od 1980 roku, obejmuje oleje silnikowe do smarowania silników benzynowych wyprodukowanych po 1980 roku, orientacyjnie odpowiada klasyfikacji API SF
G3 - specyfikacja obowiązuje od 1980 roku, obejmuje lekko obrotowe oleje silnikowe w klasie lepkości 5W-x, 10W-x, przeznaczone do smarowania silników benzynowych wyprodukowanych po 1980 roku, orientacyjnie odpowiada klasyfikacji API SF o nieco wyższych wymaganiach
G4 - specyfikacja obowiązuje od 1990 roku, obejmuje wielosezonowe oleje silnikowe do stosowania w silnikach benzynowych wyprodukowanych po 1989, orientacyjnie odpowiada klasyfikacji API SG
G5 - specyfikacja obowiązuje od 1990 roku, obejmuje wielosezonowe lekko obrotowe oleje silnikowe w klasie lepkości 5W-x, 10W-x przeznaczone do stosowania w silnikach benzynowych wyprodukowanych po 1989 roku, orientacyjnie odpowiada klasyfikacji API SG o nieco wyższych wymaganiach
Silniki wysokoprężne (Diesla) w samochodach osobowych PD1 - specyfikacja obowiązuje od 1980 roku, obejmuje oleje silnikowe przeznaczone do stosowania w wysokoprężnych silnikach samochodów osobowych, zarówno bez doładowania jak i doładowanych
PD2 - specyfikacja obowiązuje od 1990 roku, obejmuje oleje silnikowe przeznaczone do stosowania w silnikach wysokoprężnych, zarówno bez doładowania jak i doładowanych stosowanych w samochodach osobowych wyprodukowanych po 1990 rok.Silniki wysokoprężne (Diesla) w samochodach ciężarowychD1 - specyfikacja obowiązuje od 1980 roku, obejmuje oleje silnikowe przeznaczone do stosowania w silnikach wyprodukowanych w latach 60-tych i 70-tych, z doładowaniem i bez, pracujących w normalnych warunkach eksploatacyjnych
D2 - specyfikacja obowiązuje od 1980 roku, obejmuje oleje silnikowe przeznaczone do stosowania w silnikach wyprodukowanych po roku1970, z doładowaniem i bez, eksploatowanych w warunkach wyższych obciążeń
D3 - specyfikacja obowiązuje od 1980 roku, obejmuje oleje silnikowe przeznaczone do stosowania w silnikach z doładowaniem i bez, eksploatowanych w warunkach najwyższych obciążeń z możliwością wyraźnego wydłużenia okresu wymiany oleju tzw. oleje SHPD
D4 -specyfikacja obowiązuje od 1990 roku, obejmuje oleje silnikowe przeznaczone do stosowania w silnikach z doładowaniem i bez doładowania, z możliwością wyraźnego wydłużenia okresu wymiany oleju, zastępuje specyfikacje CCMC D1, D2
D5 - specyfikacja obowiązuje od 1990 roku, obejmuje oleje silnikowe przeznaczone do stosowania w silnikach z doładowaniem i bez, eksploatowanych w warunkach najwyższych obciążeń z możliwością wyraźnego wydłużenia okresu wymiany oleju tzw. oleje SHPD, zastępuje CCMC D3 specyfikacje i dopuszczenia od producentów silników. Niektórzy producenci silników mają szczególne wymagania odnośnie jakości oleju silnikowego, wobec czego wydają tzw. dopuszczenia do stosowania danego oleju w swoich samochodach. Do najbardziej znanych należą zwłaszcza niemieccy producenci
Poniższe charakterystyki olejów silnikowych, są danymi podawanymi przez ich producentów.
1. Klasa lepkości oleju - jest 6 klas olejów zimowych (SAE 0W, 5W, 10W, 15W, 20W, 25W) i 5 klas olejów letnich (SAE 20, 30, 40, 50, 60). Im niższa liczba przed literą W, tym olej może być stosowany w niższych temperaturach otoczenia. Np. 5W w temp. -35st.C, 10W w temp. -30st.C. Natomiast im wyższa liczba za literą W (oleje letnie), tym w wyższych temperaturach otoczenia może być olej stosowany. Np. SAE 40 w temp. do +40st.C.
Oleje np. 15W40 są olejami uniwersalnymi - wielosezonowymi czyli posiadają cechy olejów zimowych jak i letnich.
2. Klasa jakości oleju - w zestawieniu została podana klasyfikacja amerykańska API (American Petroleum Institute). Określa ona oleje do silników benzynowych i oleje do diesel'i. Oleje do "benzyniaków" są oznaczone litera S, a do diesel'i literą C. Jakość oleju określają kolejne litery alfabetu, np. SA, SB, SC itd. lub CA, CB itd. Im niższa litera alfabetu, tym niższa klasa jakości oleju. Np:
SE - olej przeznaczony do silników z lat '72-'80
SG - olej przeznaczony do silników prod. po roku '89 (z katalizatorem spalin)
CE - olej przeznaczony do diesel'i prod. po roku '83
CF-4 - olej przeznaczony do wysokoobrotowych silników z turbodoładowaniem prod. po '90r.
Większość oleji ma podwójne oznaczenie, np. SJ/CF. Pierwszy człon oznacza priorytet - dla "benzyniaka" czy np. CD/SF - dla diesel'a.
W niektórych oznaczeniach klasy jakości, pojawia się jeszcze skrót EC lub EC II (Energy Conserving lub Energy Conserving II). Oznaczają one, że olej przeszedł pomyślnie badania w API i wzorcowy silnik zużył odpowiednio mniej paliwa w stosunku do jego pracy na oleju wzorcowym (EC I - 1,5% mniej paliwa, EC II - 2,7%, EC III - 3,9%)
3. Wskaźnik lepkości oleju - określa zmiany jego lepkości w funkcji temperatury. Jest on wielkością bezwymiarową, a wylicza się go na podstawie lepkości kinematycznej wyznaczonej w dwóch temperaturach: 40st.C i 100st.C.
Im wyższy wskaźnik, tym mniejsza zmiana lepkości wraz z temperaturą i tym lepiej. Wysokojakościowy olej powinien mieć wskaźnik lepkości powyżej 130.
4. Temperatura płynięcia - jest to najniższa temperatura, w ktorej olej zachowuje jeszcze swoją płynność.
5. Liczba zasadowa TBN (Total Basic Number) - jest to jeden z najważniejszych parametrów. Charakteryzuje on zdolności myjąco - dyspergujące oleju. TBN jest miarą zawartości detergentów i dyspergatorów w oleju. Im większa, tym lepsze są właściwości myjące i neutralizujące kwaśne produkty spalania paliwa czy oleju. Im większa zawartość siarki w paliwie, tym większa powinna być liczba zasadowa oleju. Oleje do silników wysokoprężnych (diesel'i) powinny mieć wyższą TBN ze względu na cięższe warunki pracy.
Ze względu na to że nie można umieścic tabelki, trzeba pokazać to w taki sposob
Kolejno:
Nazwa oleju i klasa lepkości - Klasa jakości - Wskaźnik lepkości - Temp. płynięcia - Liczba zasadowa TBN
Mobil 1 Rally Formula 5W50 - syntetyk API - SJ/CF EC 184 -54 st.C 12mg KOH/g
Mobil 1 0W40 - syntetyk API - SJ/CF EC II 196 -55 st.C 9mg KOH/g
Mobil 1 Turbo Diesel 0W40 - syntetyk API - CF/SJ EC 196 -55 st.C 9mg KOH/g
Mobil Super S 10W40 - półsyntetyk API - SJ/CF 155 -36 st.C 10mg KOH/g
Mobil Super 15W40 - mineralny API - SJ/CF 137; 127 -27 st.C; -26 st.C 10mg KOH/g
BP Visco 5000 5W40 - syntetyk API - SJ/SH/CF EC 170 -36 st.C b.d.
BP Visco 3000 10W40 - półsyntetyk API - SJ/CF 154 -33 st.C b.d.
BP Visco 2000 15W40 - mineralny API - SJ/CF 136 -30 st.C b.d.
BP Motor Oil 15W40 - mineralny API - SF/CD 133 -30 st.C b.d.
Castrol Formula SLX 0W30 - syntetyk API - SJ/CF 184 -66 st.C 8,7mg KOH/g
Castrol Formula RS 10W60 - syntetyk API - SJ/CF 179 -57 st.C 8,6mg KOH/g
Castrol TXT Softec Plus 5W40 - syntetyk API - SJ/CF 169 -42 st.C 8,5mg KOH/g
Castrol GTX5 Lightec 10W40 - półsyntetyk API - SJ/CF 154 -39 st.C 9,4mg KOH/g
Castrol GTX3 Protec 15W40 - mineralny API - SJ/CF 144 -27 st.C 9,2mg KOH/g
Castrol GTX 15W40 - mineralny API - SG/CD 140 -33 st.C 9,4mg KOH/g
Lotos Syntetic 5W40 - syntetyk API - SJ/CF EC 165 -53 st.C 11,5mg KOH/g
Lotos Semisyntetic 10W40 - półsyntetyk API - SG/CD 150 -44 st.C 9,9mg KOH/g
Lotos 15W40 - mineralny API - SG/CD 135 -33 st.C 8,5mg KOH/g
Lotos Diesel 15W40 API - CE/SF 140 -32 st.C 10,5mg KOH/g
Lotos City 15W40 - mineralny API - SF/CC 135 -30 st.C 5,7mg KOH/g
Lotos City Diesel 20W50 - mineralny API - CC 134 -30 st.C 8,5mg KOH/g
Total Quartz 9000 0W40 - syntetyk API - SJ/SH/CF EC II 176 -42 st.C b.d.
Total Quartz 9000 5W40 - syntetyk API - SJ/CF 172 -53 st.C 11mg KOH/g
Total Quartz 7000 10W40 - półsyntetyk API - SJ/CF 150 -41 st.C 10,5mg KOH/g
Total Quartz Diesel 7000 10W40 - półsyntetyk API - CF 150 -44 st.C 10,7mg KOH/g
Total Quartz 5000 15W40 - mineralny API - SJ/CF 135 -33 st.C 10mg KOH/g
Total Quartz Diesel 5000 15W40 - mineralny API - CF 140 -37 st.C 10,7mg KOH/g
Shell Helix Ultra 5W40 - syntetyk API - SJ/CF EC 191 -36 st.C 12,7mg KOH/g
Shell Helix Plus 10W40 - półsyntetyk API - SJ/CF EC 160 -36 st.C 10,4mg KOH/g
Shell Helix Super 15W40 - mineralny API - SH/CD 135 -27 st.C 10,6mg KOH/g
Shell Rimula Ultra 10W40 - syntetyk API - CD/CF 164 -45 st.C 17mg KOH/g
Elf Synthese 5W40 - syntetyk API - SJ/CF 171 -48 st.C 12mg KOH/g
Elf Competition STI 10W40 - półsyntetyk API - SJ/CF 154 -33 st.C 9mg KOH/g
Elf Sporti SRI 15W40 - mineralny API - SJ 135 -27 st.C 9mg KOH/g
Elf Turbo Diesel 15W40 - mineralny API - CF 140 -30 st.C 11mg KOH/g
Neste City Pro 5W40 - syntetyk API - SJ/CF 158 -48 st.C b.d.
Neste Turbo 10W30 - półsyntetyk API - CF/SF 145 -39 st.C b.d.
Neste Turbo 15W40 - mineralny API - CF/SF 143 -33 st.C b.d.
Neste City Standard 10W40 - półsyntetyk API - SH/CF 155 -42 st.C b.d.
Neste Super 10W40 - mineralny API - SH/CF 145 -36 st.C b.d.
Neste Super 15W50 - mineralny API - SH/CF 140 -33 st.C b.d.
Statoil Lazerway 5W40 - syntetyk API - SJ/CF 165 -51 st.C 12mg KOH/g
Statoil Superway X 10W40 - półsyntetyk API - SJ/CF 157 -36 st.C 8,1mg KOH/g
Statoil Racingway HP 25W50 - syntetyk API - SG/CD 132 -39 st.C 11,8mg KOH/g
Statoil Selfway 15W40 - mineralny API - SG/CC 147 -36 st.C 9,8mg KOH/g
Statoil Powerway 15W40 - mineralny API - CF-4/CE/SG 140 -33 st.C 9,8mg KOH/g
Daewoo 5W30 - półsyntetyk API - SJ 161 -36 st.C b.d.
Daewoo 10W30 - półsyntetyk API - SJ 141 -33 st.C b.d.
Agip Sint 2000 10W40 - półsyntetyk API - SJ/CF EC 170 -36 st.C 8,6mg KOH/g
Agip Extra HTS 5W40 - syntetyk API - SJ/CF 210 -43 st.C 8,3mg KOH/g
Agip F.1 Super Motoroil 15W40 - mineralny API - SJ/CD 153 -24 st.C 10mg KOH/g
Agip Super Diesel Multigrade 15W40 - mineralny API - CF-4/SG 142 -30 st.C 11mg KOH/g
Agip Sint Turbodiesel 10W40 - półsyntetyk API - CF/SG 169 -36 st.C 10mg KOH/g
Texaco Havoline Formula3 Energy 5W30 - półsyntetyk API - SJ EC 188 -48 st.C 6,5mg KOH/g
Texaco Havoline Formula3 Synthetic 5W40 - syntetyk API - SH/SJ/CF EC 164 -56 st.C 8,8mg KOH/g
Texaco Havoline Formula3 X1 Extra 10W40 - półsyntetyk API - SH/SJ/CF EC 149 -33 st.C 11,5mg KOH/g
Texaco Havoline Formula3 15W40 - mineralny API - SH/CF 138 -30 st.C 9,6mg KOH/g
Texaco Havoline Formula3 Diesel 15W40 - mineralny API - CF 138 -30 st.C 9,6mg KOH/g
Aquila Extra Synthetic - syntetyk API - SJ/CF 180 -40 st.C 9mg KOH/g
Aquila Super Semisynthetic 10W40 - półsyntetyk API - SG/CD 140 -30 st.C 9mg KOH/g
Aquila Classic 15W40 - mineralny API - SG/CD 130 -25 st.C 9mg KOH/g
Aquila for Gas 10W40 - półsyntetyk do silników zasilanych gazem LPG API - SG 150 -30 st.C 7mg KOH/g
Aquila Diesel Turbo-Max 15W40 - mineralny API - CE/CF-4/SG 130 -24 st.C 10,5mg KOH/g
Aquila Diesel Turbo 15W40 - mineralny API - CE/CF-4/SG 130 -24 st.C 10mg KOH/g
Aquila Diesel 15W40 - mineralny API - CD/SF 130 -24 st.C 12mh KOH/g